Βετεράνος νικά την άνοια μέσω των παιδιών – Ειδικός εξηγεί στον FLASH πώς θα την καθυστερήσετε

Εκείνος, ένα βετεράνος με αναμνήσεις που σιγά σιγά «σβήνουν». Η παρέα του, ένα τσούρμο παιδιά από τον απέναντι παιδικό σταθμό που συνηθίζουν να παίζουν στην αυλή του. Να συνομιλούν, να τα κερνά, να γελούν παρέα και να μοιράζονται στιγμές. Ο ηλικιωμένος άνδρας που βλέπουμε στο βίντεο, πάσχει από άνοια. Γι αυτό και σιγά σιγά ξεχνά τα ονόματα των μικρών του φίλων και χάνεται στο δικό του κόσμο.

Όμως στον κόσμο των παιδιών αυτό δεν αποτελεί εμπόδιο αρκετό για να τα απομακρύνει από κοντά του. Εξακολουθούν να παίζουν μαζί του, εξακολουθούν να του μιλούν, να γελούν, να τον ρωτούν πράγματα αδιαφορώντας για ένα θέμα υγείας που στα μάτια τους μοιάζει λεπτομέρεια μπροστά στη φιλία που έχουν «χτίσει». Κι είναι αυτή ακριβώς η συμπεριφορά που βοηθά τον βετεράνο πολέμου σε τέτοιο βαθμό που σύμφωνα με τους δημιουργούς του βίντεο, φτάνει στο σημείο να παρουσιάζει σημάδια βελτίωσης και να θυμάται ακόμα και κάποια από τα ονόματα των παιδιών.

Απίθανο; Καθόλου. Σύμφωνα με τον κύριο Κωστή Προύσκα, ψυχολόγο - Διδάκτωρ γεροντολογίας, το «όπλο» κατά της νευρολογικής νόσου, είναι η επικοινωνία…

«Το σημαντικό είναι ότι η άνοια εκτός από τη γνωστική έκπτωση και την επίδραση στη λειτουργικότητα ενός ανθρώπου, επιβαρύνεται κι από άλλους παράγοντες. Επιβαρυντικοί παράγοντες μπορεί να είνα

• η μοναξιά,
• η κοινωνική απομόνωση,
• οι συναισθηματικές διαταραχές που προκύπτουν από τα παραπάνω. 

Από τη στιγμή λοιπόν που έχουμε αυτό το ερέθισμα, αυτό που του φέρνει χαρά, δηλαδή τα παιδάκια τα οποία ασχολούνται με αυτόν τον άνθρωπο, μιλάνε μαζί του, βρίσκονται κοντά του, είναι πολύ πιθανό να μπορέσει να φαίνεται ότι βελτιώνεται η κατάσταση. Μπορεί να μην θεραπεύεται η άνοια, αλλά οι επιβαρυντικοί παράγοντες αίρονται.

-Θα μπορούσαμε συνεπώς να πούμε πως η καθημερινή επικοινωνία, οι συναναστροφές, η καταπολέμηση της μοναξιάς ενός ανθρώπου που παρουσιάζει σημάδια άνοιας, μπορούν τουλάχιστον να καθυστερήσουν την εξέλιξη της;

Εδώ και πολλά χρόνια ξέρουμε ότι οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν επιβραδυντικά στην εξέλιξη της άνοιας. Αν η αντιμετώπιση της μοναξιάς, η αύξηση κοινωνικότητας κι η δραστηριοποίηση μέσα από απασχόληση μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της άνοιας, αυτό φαίνεται. Κι οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις είναι το βασικό μας εργαλείο άλλωστε, γιατί ας μην ξεχνάμε ότι φάρμακο για την άνοια, θεραπεία δεν έχει βρεθεί. Η φαρμακευτική αντιμετώπιση μέχρι στιγμής είναι αντιμετώπιση που καθυστερεί την εξέλιξη.»

Απασχόληση, νοητική ενδυνάμωση, άσκηση- Τα «όπλα» στη φαρέτρα κατά της άνοιας

Σε αυτή την κατεύθυνση της απασχόλησης, της άσκησης και της επικοινωνίας, κινούνται κι οι μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων. Το καταφύγιο αρκετών από τους συνανθρώπους μας που πάσχουν από άνοια…

«Στις Μονάδες Φροντίδες Ηλικιωμένων που εργάζομαι, χρησιμοποιούμε το δυναμικό μοντέλο φροντίδας το οποίο έχει πάρα πολλές παραμέτρους. Κάποιες από αυτές είναι η απασχόληση των ηλικιωμένων κι η εξατομίκευση της φροντίδας. 

• Η απασχόληση κι η δραστηριοποίηση
• μαζί με την νοητική ενδυνάμωση,
• την κοινωνικοποίηση
• και τη σωματική κινητοποίηση, είναι παρεμβάσεις που κάνουμε για να καθυστερήσουμε την εξέλιξη της άνοιας.

-Ποιες συμβουλές θα μπορούσαμε να δώσουμε σε φροντιστές ασθενών με άνοια, που ωστόσο δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να απευθυνθούν σε κάποια μονάδα;

Πρώτα απ' όλα, πρέπει να πούμε ότι υπάρχουν κρατικές δομές, όπως τα Κέντρα Ημέρας, ακόμα και τα Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων, τα ΚΗΦΗ, τα οποία μπορούν να φιλοξενήσουν ανθρώπους με άνοια για κάποιες ώρες κι εκεί οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν δραστηριότητες. Αυτά είναι δωρεάν. Παρέχονται είτε από το Υπουργείο Εσωτερικών, είτε από τους δήμους, είτε από το Υπουργείο Υγείας. 

-Οι ασθενείς εκεί γίνονται δεκτοί υπό προϋποθέσεις;

Χρειάζεται να περάσουν από αξιολόγηση μέσα στο κέντρο και μετά από εκεί και πέρα εφόσον υπάρχει διαθεσιμότητα μπορεί να απολαύσουν τις υπηρεσίες. Αυτό είναι το ένα κομμάτι. Το δεύτερο κομμάτι είναι η συμμετοχή στην οικογένεια, στις κοινωνικές δραστηριότητες και στην καθημερινότητα όσο αυτό είναι δυνατόν. Να μην υπάρχει απομόνωση και μοναξιά.» 

Σε μια χώρα όμως όπου οι πάσχοντες από άνοια υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τις 250.000, ενώ 350.000 άνθρωποι πάσχουν από ήπια γνωστική εξασθένηση η οποία αποτελεί τον πρόδρομο της νευρολογικής νόσου, το ερώτημα είναι αν αρκούν αυτά τα κέντρα, ώστε να είναι σε θέση να υποδεχθούν τους ασθενείς που τα χρειάζονται. Τα τελευταία έξι με επτά χρόνια, έχουν γίνει πολύ σημαντικά βήματα, μας λέει ο Διδάκτωρ Γεροντολογίας, όμως χρειάζονται να γίνουν πολλά περισσότερα …

«Έχουν δημιουργηθεί νέα Κέντρα Ημέρας. Έχουν δημιουργηθεί νέες κινητές μονάδες. Υπάρχουν οργανώσεις όπως η Εταιρεία Αλτσχάιμερ Αθηνών που κάνουν πολύ καλή δουλειά κι επεκτείνουν τις υπηρεσίες τους -όσο μπορούν- στο πλαίσιο των Κέντρων Ημέρας και των Κινητών Μονάδων που λειτουργούν, αλλά αυτά ποτέ δεν είναι αρκετά. Τα κέντρα ημέρας που έχουμε αυτή στιγμή ως χώρα είναι, αν θυμάμαι καλά, περίπου 25 και δεν είναι αρκετά για μια χώρα η οποία έχει 250.000 πάσχοντες.
Καταρχάς δουλεύουν σε συγκεκριμένες περιοχές και καλύπτουν ανθρώπους οι οποίοι μπορούν να ωφεληθούν από τις υπηρεσίες τους. Αλλά σαφέστατα δεν είναι αρκετά.»

Στην Ελλάδα, παρόλο που έχει καταγραφεί σημαντική πρόοδος τα τελευταία χρόνια, με 28 κέντρα ημέρας, 30 κλινικές μνήμης, επτά δομές διαμονής και κινητές μονάδες, υπάρχουν και περιοχές της χώρας που δεν καλύπτονται από καμία σχετική δομή ή υπηρεσία.

Γιατί οι φροντιστές υποφέρουν πολλές φορές, πιο πολύ από τους πάσχοντες

Μια αθέατη πλευρά αυτής της ιστορίας, είναι οι ίδιοι οι φροντιστές. Ως επί το πλείστον, παιδιά και σύζυγοι. Περίπου ένας στους δέκα Έλληνες, φροντίζει τον πάσχοντα-μέλος της οικογένειάς του, που υποφέρει από άνοια. Τι συμβαίνει όμως όταν κλείνει η πόρτα της οικείας τους; Οι άνθρωποι αυτοί πολλές φορές φτάνουν στο σημείο να υποφέρουν περισσότερο από τον ίδιο τον ασθενή, καθώς καταλήγουν να παραμελούν τον εαυτό τους. Ο κύριος Προύσκας μας εξηγεί…

«Οι πάσχοντες στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τις 240 χιλιάδες. Συμπεριλαμβάνοντας ίσως και τα άτομα με ήπια νοητική έκπτωση που είναι το προ-στάδιο της άνοιας. Αυτοί, αν υποθέσουν ότι έχουν από 1-3 φροντιστές υπολογίζουμε ότι αυτό είναι ένα ζήτημα που μπορεί να απασχολεί με κάποιο τρόπο, περίπου 1 στους 10 Έλληνες.  
Όμως οι οικογενειακοί φροντιστές πρέπει κι αυτοί να φροντίζουν τον εαυτό τους, πρέπει να φροντίζουν να μην απομονώνονται, να κρατούν την κοινωνικότητά τους για να μπορούν να ενδυναμώνονται. Γιατί φροντίζουμε καλά τον άλλον, μόνο όταν φροντίζουμε καλά και τον εαυτό μας.

-Έχετε δει περιπτώσεις όπου οι φροντιστές έχουν αφεθεί και τελικά μπαίνουν σ’ έναν φαύλο κύκλο προβλημάτων;

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι φροντιστές απορροφώνται από το ρόλο της φροντίδας κι αυτό έχει πολύ κακές επιπτώσεις στη σωματική τους και τη ψυχική τους υγεία. Μάλιστα στα σεμινάρια που κάνουμε για την εκπαίδευση και την κατάρτιση των φροντιστών, λέμε ότι ο φροντιστής ο οποίος δεν φροντίζεται, δεν εκπαιδεύεται, δεν ανακουφίζεται, δεν ξεκουράζεται, είναι αυτός που πεθαίνει πρώτος.  Πολλές φορές έχουμε θάνατο του φροντιστή πριν από τον φροντιζόμενο κι ακόμα κι αν δεν πεθάνει βιολογικά ο φροντιστής, λέμε ότι «πεθαίνει» κοινωνικά, οικονομικά, συναισθηματικά. Κι αυτοί οι «θάνατοι» είναι επίσης πάρα πολύ σημαντικοί.»